Deprem

A. TANIMI;

Yer kabuğunun derin katmanlarının kırılıp yer değiştirmesi yada yanardağların püskürme durumuna geçmesi nedeniyle oluşan sarsıntılardır. Depremlerin büyüklüklerine göre yer yüzeyinde verdiği hasar çok yüksek oranda can ve mal kaybına yol açmakta, sosyal hayatı ve ülkenin ekonomik durumunu felç etmektedir. Depremin olacağını önceden tespit eden cihazlar veya yöntemler henüz bulunamamıştır. Bu nedenle, depremle içi içe yaşayan ülkeler depremin yaratacağı olumsuz etkilere karşı hazırlıklı olmak zorundadır. Ülkemiz topraklarının %92'sinin deprem riski taşıdığı, nüfusumuzun da %95'inin bu bölgeler üzerinde yaşadığı bilinmektedir. Bu da bize, ülkemizde bu konu ile ilgili hazırlık çalışmalarının sürekli ve etkili olarak yapılması gerektiğini ifade etmektedir.

Depremin yarattığı hasarları en aza indirmek amacıyla;

-Halkın konu hakkında bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi,
-Deprem öncesinde “Alınması gereken önlemlerin” alınması,
-Deprem sırasında ve sonrasında “Yapılacak İşlerin yapılması sağlanmalıdır.

B. DEPREM ÖNCESİ ALINACAK ÖNLEMLER ;

1) Yerleşim bölgelerini titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve ovalık bölgeleri iskana açmamalıyız. Evimizi gevşek toprağa sahip meyilli yerlere yapmamalıyız.
2) yapıların genel deprem güvenliğine dikkat etmeliyiz.Tüm yapıları Afet bölgelerinde yapılacak yapılar hakkında yönetmelik ve konu ile ilgili diğer mevzuata uygun olarak yapmalıyız.
3)Mevcut binaların depreme dayanıklı olup, olmadığını araştırmalıyız, dayanıklı değilse, güvenli hale getirmeliyiz.
4) Deprem sigortası yaptırmalıyız.
5) Toplumda deprem bilinci oluşturmalıyız ve aşağıdaki konularda bilgi ve beceri sahibi olmalıyız.

-Evlerde, okullarda ve işyerlerinde değişik büyüklükte depremlere karşı senaryolar hazırlanmalı, tatbikatlar yapılmalıyız.
-Sabitlenmemiş devrilebilecek eşyaları pencerelerden uzağa yarleştirmeli, gece yatarken oda kapılarını açık bırakmalıyız.
-İlkyardım kurslarına katılmalıyız veya ilkyardımla ilgili bilgileri içeren kitap, broşür vb. gibi yayınları evimizde bulundurmalıyız.
-Elektrik, gaz ve su şebekelerinin gerektiğinde kapatılabilmesi için ana şalter ve vanaların yerlerini ve nasıl kapatılacağını öğrenmeliyiz.
-Ev veya işyerlerimizde yangın söndürme cihazı bulundurmalıyız ve bu cihazın nasıl kullanılacağını öğrenmeliyiz.
-Acil durumlarda ihtiyaç duyacağımız ilkyardım malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri, sinyal düdüğü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeleri koyacağımız KİŞİSEL ACİL DURUM ÇANTASI hazırlamalı ve kolayca erişebileceğimiz bir şekilde hazır bulundurmalıyız.
-En güvenli ve hayat üçgeni oluşturabilecek sağlam bir masa, sıra, içi kitap yada çamaşır dolu sandık, dolgun ve hacimli koltuk, kanepe, çekyat, para kasası, kalorifer petekleri, mutfak tüpü, döküm küvet, fırın, çamaşır-bulaşık makinelerinin yanı vb. gibi yerleri önceden belirlemeliyiz..
-En güvenli yerler ile hasar görebilecek ve/veya verebilecek eşyaları belirlemeliyiz.Su ısıtıcısı ve soba; üzeri fazla yüklü bir yere bağlı olmadan duran kitaplık, vitrin, mutfak dolabı ve raflar; dolap ve raflardan kayıp düşebilecek elektronik eşyalar ile lamba, saksı ve avize gibi asılı duran eşyaları sabitlemeli veya emniyetli hale getirmeliyiz.
- Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düşmeyecek bir konumda sabitlemeli ve kırılmayacak bir şekilde depolamalıyız. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler koymalıyız.
- Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yolları işaretlemeli, buralara gereksiz eşya ve malzeme koymamalıyız.
- Ev, okul ve işyeri içinde güvenliği sağlamak için bir deprem güvenlik planı hazırlayıp, bu plana göre nasıl davranmamız gerektiğinin tatbikatını zaman zaman yapmalıyız.
- Asansörlerin kapı yanlarına "Deprem Sırasında Kullanılmaz" levhası asmalıyız.
- Aile bireyleri ile topluca deprem sırasında nasıl korunacağımız hususunda sohbet ve alıştırmalar yapmalıyız.
-Bulunduğumuz mekandan deprem sonrası hangi yoldan ne şekilde ayrılacağımızı belirleyen “Tahliye Planı” hazırlamalıyız.
- Aile bireylerimiz ile iletişimi nasıl sağlayacağımızı ve eve ulaşamayacağımız durumlar için alternatif buluşma yerlerini belirleyen “Deprem Sonrası Buluşma Planı” hazırlamalıyız.
-Depremin gece meydana gelebileceğini düşünerek, yatağımızı pencerenin önünden ve eşyaların dökülebileceği yerlerden uzak yerleştirmeliyiz.
-Acil durumlarda yardım istemek için (Sivil Savunma, Polis, Jandarma, Hastanelere, Kızılay vb.gibi) önemli telefon numaralarını öğrenmeliyiz.

C. DEPREM SIRASINDA ALINACAK ÖNLEMLER ;

I. Bina İçerisinde ;

1- Mümkün olduğunca sakin olmalıyız.
2-Mümkünse acil durum çantamızı da alarak daha önceden tespit ettiğimiz güvenli ve hayat üçgeni oluşturabilecek bir yere yakında bulunan kitap, yastık ... vb. malzeme ile başımızı koruyarak yada başımızı iki elimizin arasına alarak ve dizlerimizi karnımıza doğru çekip vücut hacmimizi küçülterek (cenin konumunda) uzanmalıyız. (Varsa sağlam bir masa, sıra, içi kitap yada çamaşır dolu sandık, dolgun ve hacimli koltuk,kanepe, çekyat, para kasası, kalorifer petekleri, mutfak tüpü, döküm küvet, fırın, çamaşır-bulaşık makinelerinin yanı vb. yerler) Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durmalıyız. Sarsıntı geçene dek beklemeliyiz.
2- Tekerlekli sandalyede isek tekerlekleri kilitleyerek başımızı ve boynumuzu korumaya almalıyız.
3- Yer sarsıntısı durana kadar (en az 60 saniye) SAKLANDIĞIMIZ YERDEN ÇIKMAMALIYIZ.
4-Sabitlenmemiş ve devrilebilecek eşyalardan, yüksek yada tehlikeli yerde bulunan zehirli madde ve sıvılardan, sobalardan, şömine ve ocaklardan uzak durmalıyız.
5-Merdivenlerden, balkonlardan, asansörlerden ve sütunsuz geniş alanlı yerlerden uzaklaşmalıyız.
6-Gazla ve elektrikle çalışan aletler açıksa kapatmalıyız.
7-Asansörü kesinlikle kullanmamalıyız.Asansörde isek kat çıkış düğmesine basarak asansörü terk etmeliyiz.
II. Bina Dışında ;
1- Enerji hatlarından, diğer binalardan ve duvar diplerinden uzaklaşmalıyız. Açık arazide çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olmalıyız.
2- Deniz kıyısından uzaklaşmalıyız.
3- Toprak kayması, taş veya kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunmamalıyız. Böyle bir ortamda isek en seri şekilde güvenli bir ortama geçmeliyiz.
4- Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olmalıyız.
5- Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli olmalıyız.

III. Araç Kullanırken ;

1- Araç karayolunda seyir halinde ise; yolu kapatmadan sağa yanaşıp durmalıyız. Kontak anahtarını yerinde bırakıp, pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklemeliyiz. Ancak sarsıntı durduktan sonra açık alanlara gitmeliyiz.
2- Araç meskun mahallerde ise ya da güvenli bir yerde değilse; aracı durdurmalı, kontak anahtarı üzerinde bırakılarak aracı terk etmeli ve açık alanlara gitmeliyiz.
IV. Metroda veya Diğer Toplu Taşıma Araçlarında ;
1- Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmemeliyiz. Elektriğe kapılabilir veya diğer bir tren çarpabilir.
2- Trenin içinde, sıkıca tutturulmuş askı, korkuluk veya herhangi bir yere tutunmalıyız.
3- Metro veya tren personeli tarafından verilen talimatları izlemeliyiz.

D. DEPREMDEN SONRA ALINACAK ÖNLEMLER ;

1- Sakin olmaya çalışmalıyız.
2- Tehlikeli durum olup, olmadığını kontrol etmeliyiz.Tüp, elektrik, su ve varsa doğalgazı kontrol etmeliyiz.Elektrik fişlerini prizden çekmeli veya şalteri kapatmalıyız.Su ve doğalgaz vanalarının kapatmalıyız.
3- Tehlikeli durum olup, olmadığının kontrolü yapıldıktan ve gerekli emniyet tedbirleri alındıktan sonra önceden hazırladığımız acil durum çantası ile ihtiyaç duyacağımız diğer malzemeleri yanımıza alarak bulunduğumuz yeri kontrollü, hızlı, dikkatli sakin bir şekilde terk etmeli ve buluşma noktasına gitmeliyiz.
4-Kurulan Kriz Merkezine giderek, içinde bulunduğumuz durum hakkında bilgi vermeliyiz.
5- Bina zarar görmüş ise içeri girmek için en az bir saat beklemeliyiz. İlgililerin görüş ve duyurusu doğrultusunda hareket etmeli ve onların izni olmadıkça içeriye girmemeliyiz.
6-yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, ilkyardım ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıyız.
7-Telefon hatlarını meşgul etmemeliyiz.
8-Mecbur kalmadıkça trafiğe çıkmamalıyız.
9-Sadece resmi kaynakların açıklama ve uyarılarına uymalı, kulaktan kulağa yayılan şayialara ve söylentilere inanmamalıyız.
10-Aile içinde birbirimizle dayanışma halinde olmalıyız.Özellikle çocukları olayın etkisinden uzaklaştırmalıyız.
11-Kurtarma ve sosyal yardımlar sırasında panik ve kargaşaya yol açmadan ilgili ve görevlilere yardımcı olmalıyız.
12-Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgaların oluşması olasılığına karşı deniz kenarından uzaklaşmalıyız.
13-Toplu iskan bölgelerindeki kurallara ve yöneticilerin talimatına mutlaka uymalı, kargaşa, dedikodu ve huzursuzluğa izin vermemeliyiz.
14-Özellikle iskan bölgelerinde halkın sağlığı için temizlik kurallarına uymalı ve uymayanları uyarmalıyız.
15-Başkalarının da ihtiyacı olabileceğini düşünerek ihtiyacımızdan fazla yardım malzemesi talebinde bulunmamalıyız.

YARDIMCI OLACAKSANIZ!

1-Yardım için kendinizi tehlikeye atmayınız.
2-Yardıma gereksinim duyan kişileri yardımın ulaştığı yerlere götürmeliyiz.
3-yaralıların isimlerini ve sayılarını not etmeliyiz.
4-Emniyetli olduğuna emin olmadığımız yerlere girmemeliyiz.
5-Arama yapacağımız binalarda elektrik, doğalgaz ve su tesisatlarının kapatılmasını sağlamalıyız.
6-Önceden kaba yüzey taraması yapmalıyız.Artçı depremlere karşı girdiğimiz yerlerde yere eğilmeli, dizlerimizin üstünde yürümeli, her an düşebilecek maddelere karşı tetikte olmalıyız.
7-Girdiğimiz yerde “İçeride kimse var mı” diye bağırmalı, cevap için bir süre beklemeliyiz.Cevap alırsak, nerede ve nasıl bir yardıma gereksinim duyduğunu sormalıyız.
8-Etraf karanlık ise fener kullanmalı, elektrik ışıklarını yakmamalıyız.
9-Yaralı bulursak, önce güvenliğe almalı, süratle ilk yardım uygulamalıyız.
10-Yardım almak, durum bildirmek ve hasar tespiti için aradığımız binaları işaretlemeliyiz.

E.YIKINTI ALTINDA MAHSUR KALDIYSANIZ!

1.Paniklemeden, sakin olarak durumumuzu değerlendirmeliyiz.Kurtarma ekiplerinin en kısa zamanda yardım için geleceklerini unutmamalıyız.
2.Hareket kabiliyetiniz kısıtlanmışsa çıkış için hayatınızı riske atacak hareketlerden kaçınınız.
3.El ve ayaklarımızı kullanabiliyorsak su, kalorifer, gaz tesisatlarına, zemine yada tavana vurmak suretiyle varlığınızı duyurmaya çalışmalıyız.
4Enerjimizi en tasarruflu şekilde kullanmak için hareketlerimizi kontrol altında tutmalıyız.
5.Kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara seslenmeye çalışmalıyız, ancak enerjimizi kontrollü kullanmalıyız..

F. OLASI BİR AFETE HAZIR MISINIZ?

-Siz ve yaşadığınız çevre afete karşı hazırlıklı mı?
-Ailenizin fertleri afete hazırlıklı mı?
-Aileniz fertleriyle konuştunuz mu? (Bir afet sırasında nerede buluşacaksınız? Ne yapacaksınız?)
-72 saat yetecek kadar yiyecek malzemeniz hazır mı? (Kapalı kaplar içerisinde veya konserve olarak)
-Afet çantanız var mı? (İçinde; el feneri, İlk yardım çantası, radyo, yedek pil vs.)
-Arabanızda bir afet çantası var mı?
-Siz ve aileniz son üç yılda İlk Yardım eğitimi gördünüz mü?
-Yaşadığınız evde veya bulunduğunuz apartmanın her katında duman dedektörü, yangın alarmı var mı?
1. Evinizde yangın söndürme cihazı var mı? Bu cihazları her fert kullanmasını biliyor mu?
2. Elektrik sigortaları otomatik mi?
3. Siz ve ailenizin tüm üyeleri su-elektrik-gaz vanalarının yerini ve nasıl kapatılacağını biliyor musunuz?
4. Sizin ve ailenizin önemli kayıtlarının kopyaları evin dışında yangına dayanıklı bir yerde saklanıyor mu?
5. Bir yangın olduğunda yapılacak işleri ailenizle konuşup tespit ederek tatbikat yaptınız mı?
6. Afet sonrasında yaşadığınız bölge dışında kalabileceğiniz bir mesken var mı?
7. Sizi afet durumunda arayacak yakınınız, dostunuz var mı? (Sizin varlığınızı, sağlığınızı tespit ya da kontrol edecek kişiler belirlendi mi?)
8. Okula giden çocuklarınızın okudukları okulun afet planı var mı? Varsa tatbikatı yapılmış mı? Çocuklar ne yapacaklarını biliyorlar mı?
9. Ev, araba ve işyeri ile kendinizi sigorta ettirdiniz mi?